هوش هیجانی

خجالت های ما از کجا می آیند و چگونه به ما آسیب می زنند؟

بهمن ۲۰, ۱۳۹۵
Shy Student Hiding Behind Note Cards During Class Presentation --- Image by © Randy Faris/Corbis

«ترس» ریشه تمام حالات منفی روانی، ذهنی و بیماری‌های ما است. ترس در واقع ریشه ی اختلال دیگری به نام «خجالت» است. «خجالت» حالتی ذهنی-روانی است که رفتار های فرد را شکل می دهد. خجالت باعث می شود که افراد به هر دلیلی دست به پنهان‌کاری بزنند. پنهان‌کاری یکی از دلایل و همچنین نشانه‌های اختلال‌ها و مشکلات روانی، ذهنی و جسمی ما است. ما به اندازه‌ی رازهایمان بیمار هستیم.

هرچه پنهان‌کاری ما بیشتر باشد، خجالت، ترس و اضطراب در ما نیز بیشتر است. خجالت های ما باعث می شوند که ما تظاهر کنیم و رفتار هایی دوگانه از خود بروز دهیم. همچنین، خجالت شخصیت مهرطلب را در ما تقویت می‌کند. خجالت یعنی اینکه من برای خود حرمت و ارزش قائل نیستم، من نقص دارم، بد هستم و از خود شرمسار هستم، بنابراین، باید بخش هایی از خود را بپوشانم تا طرد نشوم.

الگوی «فرد خجالتی» یکی از الگوهای قوی در خانواده‌ هایی است که به بیماری های رفتاری و همچنین، بیماری اعتیاد دچار هستند.

چه مسائلی ما را تبدیل به فردی خجالتی می کنند؟

  • القای ترس های شدید از دوران کودکی
  • آسیب رساندن به عزت نفس در دوران کودکی
  • باید ها و نباید ها
  • الگوی دختر/ پسر خوب
  • الگوی ترس از حرف مردم
  • الگوی تنبیه و ترس از تنبیه
  • الگوی دوست داشتن ‌های شرطی از دوران کودکی در خانواده
  • خانواده‌های نا به‌ سامانی که در آن کار های خلاف قانون، اعتیاد یا جنگ وجود دارد

همه ما درصدی از خجالت را درون خود داریم و استثنا نیستیم، تنها تفاوت، در میزان شدت و ضعف آن است. ممکن است برخی بگویند که «من خجالتی نیستم.» اما زمانی که با رازها و نقاب‌های خود روبه‌رو شوند متوجه خواهند شد که تا چه اندازه خجالت درون خود دارند.

 

پیامد خجالت چیست؟

خجالت در افراد به دو حالت منجر می‌شود:

  • فرد موضع خلاف خجالت خود را تقویت و تظاهر می‌کند. این عمل همراه با خشم و ترس فراوان است. مثلا، برخی از افردای که احساس می‌کنند معمولی و ناخواستنی هستند، همیشه سعی می‌کنند که خاص و جذاب به نظر بیایند؛ یا برخی از افرادی که خود را ضعیف می‌بینند سعی می‌کنند قوی به نظر بیایند (در حالیکه در عمق وجود خود ضعیف است).

در این حالت شاید ابتدا فرد موفقیت کسب کند اما چون در نا خودآگاهی او باوری دیگر ثبت شده است، یا فرد از یک حدی بیشتر نمی‌تواند موفق شود یا اینکه پس از رسیدن به موفقیت با ارتکاب اشتباهاتی که از نا خودآگاهی او ناشی می‌شود، موفقیت را از خود سلب می‌کند.

shy-shame-fear

 

  • فرد در ترس و اضطراب فراوان فلج شده و تبدیل به شخصی منفعل، بی‌عرضه و بی‌کفایت می‌شود.

شخص خجالتی دائما در هراس پذیرفته نشدن یا تایید نشدن یا در وحشت طرد شدن به سر می‌برد. تیپ شخصیتی مهرطلب در چنین افرادی بسیار پررنگ و  قوی است، گویی آن‌ها اصلا برای خود زندگی نمی‌کنند و بیشتر برای دیگران زندگی می‌کنند. بنابراین، این فرد دچار وسواس ذهنی در خود پوشانی نیز می‌شود و به طرز وسواس‌گونه‌ای دائما در حال بررسی و قضاوت خود و پنهان‌کاری است. همچنین، این افراد ممکن است از ترس اشتباه کردن هیچوقت کاری را شروع نکنند یا پس از شروع آن، به زودی به دلیل ترس هایشان از آن دست بکشند.

نیاز فرد خجالتی به پذیرفته شدن، نقاب هاى او را ایجاد مى کند. هر چه این نیاز و ترس همراه با آن بیشتر باشد، نقاب هاى او نیز بیشتر است پس در نتیجه درون وی پر از سرکوب می‌باشد. لذا ترس و اضطراب دو یار همیشگی فرد خجالتی هستند.

افراد خجالتی هرگز به خود اجازه کامل بودن نمی ‌دهند و توقعات عصبی زیادی از خود دارند که توان برآورده کردن آن‌ ها را نیز ندارند. یکی از باور های درونی این افراد باور به «خوب و بی‌نقص بودن» است که احتمالا ریشه در نوع تربیت آن ها در دوران کودکی دارد. این افراد نهایت تلاش خود را می‌کنند تا «خوب» باشد. پس برای خوب بودن لاجرم باید بخش‌های زیادی از خود را بپوشاند و خود واقعی‌اش را پنهان کند.

آن ها حتی بابت طبیعی‌ ترین حالات و ویژگی‌ های انسانی خود، مانند غذا خوردن، احساسات، افکار، نظرات، نوع پوشش و… ، نیز خجالت می کشند و نهایت سعی خود را بر آن دارند که طوری در نگاه دیگران ظاهر شوند که پذیرفتنی باشند. بسیاری از این افراد به کامل گرایی دچار می شوند.

از آنجایی که بینش انسان خجالتی نابالغ است، فرد گمان می‌کند که همه چیز باید کامل و بی‌نقص باشد، البته کامل و بی‌نقص با معیارها و بینش و تعریف او. پس همیشه در هراس نا کامل، نا کافی بودن و اشتباه کردن به سر می ‌برد. این فرد یا کار ها را با وسواس زیادی انجام می ‌دهد یا به دلیل ترس و خجالتش، کلا از انجام کار ها کناره می‌گیرد.

قضاوت خود از جانب دیگران عادت افراد خجالتی است.

نگاه فرد خجالتی همیشه به دیگران است، به جای آن‌ ها نگاه می‌ کند، به جای آن‌ ها فکر می‌ کند، به جای آن ‌ها احساس می ‌کند. به جای آن‌ ها قضاوت می ‌کند و در واقع تمامی افکار، احساسات و قضاوت‌ های خود را درباره خود به دیگران نسبت می‌دهد و توهم این را دارد که آن‌ها هستند که درباره او چُنان فکر یا احساس می‌کنند. در حالیکه، این فرد درون خودش دچار وسواس و خود تنبیهی شده است.

خودکم‌بینی و عدم شناخت و باور خود از مهم‌ترین مشکلات درونی فرد خجالتی است. آن ها چون خود را اشتباهی و کمتر از دیگران می بینند و شناخت صحیحی از خود ندارند بیشتر تلاش می کنند که آنطور که دیگران می پسندند زندگی کنند، در حالیکه ممکن است علاقه ی شخصی آن ها چیز دیگری باشد.

 

یکی از راههای کاهش خجالت، تقویت هوش هیجانی است. برای تقویت هوش هیجانی خود می توانید در کارگاه عملی تقویت هوش هیجانی شرکت نمایید. 

ممکن است همچنین دوست داشته باشید

بدون دیدگاه

یک پاسخ ارسال کنید